ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਸਾਊਥਾਲ
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਾਊਥਾਲ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਤ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀ, 1964 ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ 2003 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
- 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 1964
ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਹਾਲ ਤੱਕ
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਊਥਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਮਾਗਮ ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 11 ਬੀਕਨਸਫ਼ੀਲਡ ਰੋਡ 'ਤੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਸੰਸਥਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਬਣਾਈ। ਦੋਵੇਂ 1964 ਤੱਕ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਲ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਸਾਊਥਾਲ ਬਣ ਗਈਆਂ।[Web]
- 1964 ਤੋਂ 1967
ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
1964 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਦ ਗ੍ਰੀਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਕੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਨੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1967 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤੋਸ਼ਾਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖੰਡਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਊਥਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਜਣਿਆਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ।[Web]
- 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 1981
ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥਾਲ ਦੇ ਨਸਲੀ ਤਣਾਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1976 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੱਗਰ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਸਲਵਾਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 1981 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਮਾਰਚ ਫ਼ਾਰ ਜੌਬਜ਼ ਦੇ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 200 ਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ।[Web][Web]
- 1984 ਤੋਂ 2003
ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ
ਸਭਾ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਐਵੇਨਿਊ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੈਵਲਾਕ ਰੋਡ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਮਾਰਚ 2000 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ £17.5 ਮਿਲੀਅਨ ਖ਼ਰਚ ਆਏ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ 30 ਮਾਰਚ 2003 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਵਲਾਕ ਰੋਡ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ Guru Nanak Road ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[Web][Web]
- ਅੱਜ
ਅੱਜ
ਸਭਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਸੰਗਤ ਬੈਠ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ 20,000 ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਨੌਰਵੁੱਡ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਾਊਥਾਲ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਡਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।[Web][Web][Web]
ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ
- 2003 ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਨੇ 30 ਮਾਰਚ 2003 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਇਹੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੇਰੀ ਜੂਨ 2003 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।[Web][Web]
- ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।[Web][Web][Web]
ਤਸਵੀਰਾਂ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਸਾਊਥਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਨੇ ਅਗਸਤ 2005 ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਜ਼ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀ।
Sukh (Commons user), 2005 ਤੱਕ. Public domain. ਸਰੋਤ