ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ

1469 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਰਤਾ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਤ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਟਿਕ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਰਤ, ਵੰਡ ਛਕਣ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ 'ਤੇ ਉਸਰਿਆ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ 974 ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

11 ਅਧਿਆਇ · 53 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਬਣੇ। ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ, ਚੱਲਦਾ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਿੱਤਾ।

5 ਅਧਿਆਇ · 16 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਨਵ ਯਾਤਰੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਠ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਤਿਹੱਤਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ। ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਬਾਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ, ਸਾਂਝੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਬਣਾਇਆ, ਸਤੀ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

5 ਅਧਿਆਇ · 16 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਯਤੀਮ, ਜੋ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਬਲੇ ਛੋਲੇ ਵੇਚਦੇ ਸਨ, ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੇ ਗਏ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬਣਿਆ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਬਾਣੀ ਰਚੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਸੋਢੀ ਵੰਸ਼ ਲੜੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।

5 ਅਧਿਆਇ · 13 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਗੁਰਗੱਦੀ 'ਤੇ ਰਹੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉਸਾਰਿਆ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਸਾਏ, 1604 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਣੀ ਰਚੀ। 1606 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਪੰਥ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

6 ਅਧਿਆਇ · 23 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਮੁਗ਼ਲ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ, ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਦਸਤਾ ਬਣਾਇਆ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉਸਾਰਿਆ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਦਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ।

6 ਅਧਿਆਇ · 20 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ, ਚੌਦਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਸੈਨਿਕ ਦਸਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣ 'ਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਗਏ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।

4 ਅਧਿਆਇ · 10 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ, ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ। ਆਪਣੇ ਬੇਦਖ਼ਲ ਭਰਾ ਦੀ ਚੁੱਕ 'ਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰੇ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਕਾਲੇ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।

4 ਅਧਿਆਇ · 8 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਲਗਭਗ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। 1664 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਸਾਇਆ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1675 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਕੱਟ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 116 ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀਆਂ।

7 ਅਧਿਆਇ · 18 ਘਟਨਾਵਾਂ

ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ। 1699 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਂਝੇ ਨਾਂ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਰਹਿਤ ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਜਥੇਬੰਦੀ; ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ; 1705 ਦੀ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਝੱਲਿਆ; ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ; ਅਤੇ 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਂਦਿਆਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਲੜੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

10 ਅਧਿਆਇ · 29 ਘਟਨਾਵਾਂ