ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ

ਇਸ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਰਲ ਅਰਥ।

ੴ ਉ ਅ ਆ ਸ ਹ ਕ ਖ ਗ ਘ ਚ ਜ ਡ ਢ ਤ ਦ ਧ ਨ ਪ ਬ ਭ ਮ ਰ ਲ ਵ

ੴ

ੴ: ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਓਅੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਾ ਅੰਕ ਲਗਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪਰਮ ਅਸਲੀਅਤ ਇੱਕ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਉ

ਉਦਾਸੀ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਤਿਆਗੀ ਸੰਪਰਦਾ। ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਲੰਮੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਅ

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ: "ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦਾ ਤਖ਼ਤ।" ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨਾਂ। ਅਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹਸਤੀ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਕਾਲੀ: ਅਕਾਲ, ਯਾਨੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸ਼ਬਦ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ 1920 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਖੰਡ ਪਾਠ: ਪਾਠੀਆਂ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ, ਜੋ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅੰਗ: The word Sikhs use for a page of Sri Guru Granth Sahib Ji. The standard edition has 1,430.[EoS][Web][DB]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ: ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਜਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕੇ ਸਸਕਾਰ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ, ਅਤੇ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।[Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ: "ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਕਾ।" ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਦੌਰਾਨ ਜੋੜਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਨੰਦੁ ਸਾਹਿਬ: ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਚਾਲੀ ਪਉੜੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ। ਇਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਸਿੱਖ ਦੀਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ: ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰਸ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ: ਉਹ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਣ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਮਾਵਸ: ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਤ, ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ।[EoS][EoS]
ਅਰਦਾਸ: ਬੇਨਤੀ ਅਤੇ ਯਾਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਜੋ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਆ

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ। ਆਦਿ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਮੂਲ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਨੂੰ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਸ

ਸਹਜ: ਕੁਦਰਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਜਤਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਉਮੈ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[EoS]
ਸਹਜ ਪਾਠ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਪਾਠ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਹਜਧਾਰੀ: ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿੱਖੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ, ਜੋ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਣਕੱਟੇ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼ਹੀਦ: ਧਰਮ ਲਈ ਜਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਈ ਜਾਨ ਵਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।[EoS]
ਸੰਗਤ: ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਸੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੰਗਰਾਂਦ: ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।[EoS][EoS]
ਸਚ ਖੰਡ: ਸੱਚ ਦਾ ਖੰਡ, ਜਪੁਜੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਪੰਜ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ।[EoS]
ਸੰਤ: ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ saint ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧਕਾਲ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।[EoS]
ਸ਼ਬਦ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਾਵਨ ਰਚਨਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਬਚਨ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰਦਾਰ: ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੜਾਕੂ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।[EoS]
ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ: ਸਮੁੱਚਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਠ। ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ, ਜੁੜਦਾ ਸੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ: "ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ।" ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰੋਵਰ: ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਤਲਾਅ ਜਾਂ ਜਲ-ਕੁੰਡ, ਜੋ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਲੋਕੁ: ਛੋਟਾ ਛੰਦ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਦਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਵੱਈਏ: ਸਵੱਈਆ ਛੰਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਭੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਸ ਸਵੱਈਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ੍ਰੀ: ਕਿਸੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਨਾਂ ਜਾਂ ਖ਼ਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਆਦਰ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ।[EoS]
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ: ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਲੜੀ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ। ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਬਣੀ ਇਹ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੰਸਥਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 1920ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਾਹਿਬ: ਸੁਆਮੀ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਲਈ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਆਦਰ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ। ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਤ ਨਾਵਾਂ, ਪੁਸਤਕਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ: ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਬਹੁਵਚਨ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਦਾ ਅਰਥ ਅਕਸਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।[EoS]
ਸਾਖੀ: ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ।[EoS]
ਸਿੱਖ: ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਚੇਲਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਤੋਂ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਿੰਘ: ਸ਼ੇਰ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ, ਉਹ ਨਾਂ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਿੰਘ ਸਭਾ: ਸਿੱਖ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਜਿਸ ਨੇ 1870ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਿਮਰਨ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਨਾਮ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਰਤ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਿਰੋਪਾ: ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਵਸਤਰ ਜਾਂ ਕੱਪੜਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ: ਰਾਗ ਗਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਬਾਣੀ, ਜੋ ਅੰਗ 262 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਨਿਤਨੇਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।[EoS][DB]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੁਦੀ: ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਚਾਨਣਾ ਪੱਖ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਚੇਤ ਸੁਦੀ 5 ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਇਸ ਪੱਖ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।[EoS]
ਸੇਵਾ: ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਮ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੇਵਾਦਾਰ: ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਵਰਤਾਉਣ ਵਾਲਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੋਹਿਲਾ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਹ

ਹਉਮੈ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਮੈਂ ਹਾਂ"। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪੇ ਦਾ ਹੰਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਰੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।[EoS]
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ: "ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਘਰ।" ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਲਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Golden Temple ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਹੁਕਮਨਾਮਾ: ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਚਿੱਠੀ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਰਥ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਤਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਹੈ।[EoS]
ਹੁਕਮੁ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਆਦੇਸ਼"। ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰੱਬੀ ਨਿਯਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ: ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1701 ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਮਹੱਲਾ ਕੱਢਿਆ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਕ

ਕੰਘਾ: ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੰਘਾ, ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਛਹਿਰਾ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਛੋਟਾ ਜਾਂਘੀਆ, ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੱਛ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਥਾ: ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਸ਼ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਵਿਆਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਖੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[EoS]
ਕੜਾ: ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੜਾ, ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਇਸ ਦੇ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦ: ਆਟੇ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦਾ ਨਰਮ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਾਰ ਭੇਟ: ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਭੇਟਾ, ਜੋ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ: ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਿਰਪਾਨ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਲਵਾਰ, ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਲੰਬਾਈ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੀਰਤਨ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਗਾਉਣਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਅਰਾਧਨਾ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅੰਗ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੇਸ: ਅਣਕੱਟੇ ਕੇਸ, ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੇਸਧਾਰੀ: ਉਹ ਸਿੱਖ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮ ਵਜੋਂ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੌਰ: ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜਾਂ ਮੁਟਿਆਰ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ, ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਾਂ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਖ

ਖੰਡਾ: ਦੋ-ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ। ਇਹ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੰਡਾ ਅਤੇ ਦੋ ਖ਼ਮਦਾਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਖ਼ਾਲਸਾ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਸਾਜਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ੁੱਧ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਗ

ਗਤਕਾ: ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਕਲੀ ਜੰਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੱਖ ਜਲੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਟੋਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।[Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗ੍ਰੰਥੀ: ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੇਵਾਦਾਰ। ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਆਮ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ ਦਾ ਪਦ ਨਹੀਂ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗਿਆਨੀ: ਅਧਿਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵੀ ਹੈ।[EoS]
ਗੁਟਕਾ: ਚੋਣਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਛੋਟੀ ਪੋਥੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰਗੱਦੀ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗੱਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪਦ। ਇਸ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣਾ ਜਾਨਸ਼ੀਨੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ: "ਗੁਰੂ ਦਾ ਦੁਆਰ।" ਸਿੱਖ ਅਰਾਧਨਾ ਅਸਥਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰਪੁਰਬ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ, ਦਾ ਪਾਵਨ ਦਿਹਾੜਾ।[EoS][Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰਬਿਲਾਸ: ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਜੀਵਨੀ, ਜੋ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ 1751 ਦੀ ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10।[EoS][EoS]
ਗੁਰਮਤਾ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਮਤਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰਮਤਿ: ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੱਤ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[EoS]
ਗੁਰਮੁਖਿ: ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਯਾਨੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲੇ। ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਮਨਮੁਖ ਹੈ।[EoS][EoS]
ਗੁਰਮੁਖੀ: The script used to write Punjabi and the scripture. Its letters are older than the Gurus, and its shaping into a script is attributed to Sri Guru Angad Dev Ji.[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰੂ: A spiritual teacher. In Sikh use the title belongs to the ten Gurus and to Sri Guru Granth Sahib Ji, and no living person can hold it.[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰੂ ਪੰਥ: ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੋਲਕ: ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਭੇਟਾ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗੱਲਾ ਜਾਂ ਡੱਬਾ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਘ

ਘੱਲੂਘਾਰਾ: ਕਤਲੇਆਮ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ 1746 ਦੇ ਛੋਟੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਅਤੇ 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 1762 ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]

ਚ

ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ: ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ 25 ਬੰਦਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਛੰਦ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਜ

ਜਥਾ: ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਬਣਿਆ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ, ਭਾਵੇਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੱਕ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੀ।[EoS]
ਜਥੇਦਾਰ: ਜਥੇ ਦਾ ਆਗੂ। ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਕਿਸੇ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਜਨਮ ਸਾਖੀ: "ਜੀਵਨ ਕਥਾ।" ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਾਰਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜੋ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ।[EoS]
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਬਾਣੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਠ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਾਗ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਜਾਗੀਰ: ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਲਗਾਨ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼, ਜੋ ਹਾਕਮ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।[EoS]
ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਜੋ ਨਿਤਨੇਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਜੀ: ਸਤਿਕਾਰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਰ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਜਪੁਜੀ ਵਿੱਚ।[EoS]

ਡ

ਡੇਰਾ: ਤੰਬੂ, ਪੜਾਅ ਜਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਜਾਂ ਪੇਂਡੂ ਵਸੇਬਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਵੀ ਨਾਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ।[EoS]

ਢ

ਢਾਡੀ: ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਗਾਇਕ, ਜੋ ਢੱਡ ਨਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹੱਥ-ਢੋਲ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਲ ਸਾਰੰਗੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਤ

ਤਖ਼ਤ: ਸ਼ਾਹੀ ਆਸਣ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉੱਚੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜ ਹਨ: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ।[EoS][EoS][Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਤੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ: "ਅਸਲ ਖ਼ਾਲਸਾ।" ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਉਸ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦਈਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਨਖ਼ਾਹ: ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਣ ਭੰਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਦੰਡ। ਅਜਿਹਾ ਦੰਡ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਦ

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ: "ਦਸਵਾਂ ਗ੍ਰੰਥ।" ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਦਸਵੰਧ: "ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ।" ਕਮਾਈ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ, ਜੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਫ਼ੰਡ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਦਰਬਾਰ: ਸ਼ਾਹੀ ਕਚਹਿਰੀ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਯਾਨੀ "ਪਾਵਨ ਦਰਬਾਰ", ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।[EoS][EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ: ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਿੱਖ ਲੜਾਕੂ ਫ਼ੌਜ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗੀ ਜਥਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮਿਸਲਾਂ ਬਣੇ।[EoS][EoS]
ਦੇਗ ਤੇਗ: "ਕੜਾਹਾ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ।" ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਕਥਨ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਉਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਧ

ਧਰਮਸਾਲਾ: ਮੁਢਲਾ ਸਿੱਖ ਅਰਾਧਨਾ ਅਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪੂਰਵ ਰੂਪ ਸੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਨ

ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ: ਗੁਰਪੁਰਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੱਡਾ ਜਲੂਸ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਲਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।[Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਦਰਿ: ਮਿਹਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰੱਬੀ ਕਿਰਪਾ। ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 1469 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿੱਖ ਸੰਮਤ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਆਪਣੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।[EoS][Web]
ਨਾਨਕਪੰਥੀ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ। ਦਬਿਸਤਾਨ-ਏ-ਮਜ਼ਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਅਣਕੱਟੇ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਮ ਜਪਣਾ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ। ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਮਕਰਨ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਸਮ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਮਧਾਰੀ: ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਾਧਨਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਜਦ ਭਰੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਕਾਰਨ ਕੂਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮਧਾਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਮੁ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਨਾਂ"। ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹਸਤੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ: ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਸਿੱਖ ਝੰਡਾ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਿਹੰਗ: ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਬਾਣੇ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਿਤਨੇਮ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਨਿਯਤ ਬਾਣੀਆਂ: ਸਵੇਰੇ ਜਪੁਜੀ, ਜਾਪੁ ਅਤੇ ਸਵੱਈਏ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਹਿਲਾ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਿਰੰਕਾਰੀ: ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ, ਜੋ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਂ ਨਿਰੰਕਾਰ, ਯਾਨੀ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਸਤੀ, ਤੋਂ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਿਰਮਲਾ: ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪਰਦਾ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਪ

ਪਉੜੀ: ਇੱਕ ਬੰਦ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਵਾਰ ਦੇ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਗਤ: ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਛਕਣ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਜ ਕਕਾਰ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ ਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕਿਰਪਾਨ, ਕੜਾ ਅਤੇ ਕਛਹਿਰਾ।[EoS][EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ: "ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ।" ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ 1699 ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਥਾਪੇ ਗਏ ਪੰਜ ਸਿੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ: ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਮੁਹਕਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਜ ਵਿਕਾਰ: ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਪੰਜ ਬੁਰਾਈਆਂ: ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ।[EoS]
ਪਤਿਤ: ਉਹ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਤ ਭੰਗ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਗਵਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਥ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਰਾਹ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼: ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ ਵਿੱਚ।[Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਾਹੁਲ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਸਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1699 ਤੋਂ ਇਹ ਦੋ-ਧਾਰੇ ਖੰਡੇ ਨਾਲ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਾਠ: ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਲਈ ਅੰਕ ਵਾਲਾ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਯਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਤੋਂ। ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10 ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ।[EoS][EoS]
ਪਾਲਕੀ: ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਵਾਰੀ। ਜਲੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ: ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦਾ ਦਿਨ। ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਇਸ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ।[EoS][Web]
ਪੋਥੀ: ਕਿਤਾਬ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਲਾ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਗੁਟਕੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਬ

ਬੰਦਈ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਉਹ ਪੈਰੋਕਾਰ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1721 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ: ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿੱਖ ਦਿਹਾੜਾ। ਇਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਾਉਲੀ: ਪੱਕੀ ਚਿਣਾਈ ਵਾਲਾ ਖੂਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਉੱਤਰਦੀਆਂ ਹਨ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਾਣੀ: ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਵਨ ਰਚਨਾਵਾਂ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਬਚਨ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਾਬਾ: ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਦਾਦੇ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ। ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਲਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।[EoS]
ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ: ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰੂਪ। ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਰਾਗ ਮਾਝ ਅਤੇ ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।[EoS][DB]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਿਕ੍ਰਮੀ: ਉਹ ਸੰਮਤ ਜਿਸ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਿੱਖ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ Bk. ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਈਸਵੀ ਸੰਨ ਤੋਂ 57 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।[EoS]
ਬੀੜ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਜਿਲਦਬੰਦ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਠ-ਰੂਪ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਭ

ਭਗਤ: ਸ਼ਰਧਾਲੂ। ਸਿੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।[EoS][Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਭਗਤੀ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਸ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਭਗਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ।[EoS][EoS]
ਭੱਟ: ਕਵੀਸ਼ਰ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਸਵੱਈਏ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 11, 17 ਜਾਂ 19 ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਭੱਟ ਵਹੀ: ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰਸੀਨਾਮਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲਾ ਖਰੜਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ।[EoS][EoS]
ਭਾਈ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਭਰਾ"। ਇਹ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੀ।[EoS]
ਭਾਣਾ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ। ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਹੋਂਦ ਇਸੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਭੋਗ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਮ

ਮਸੰਦ: ਸਥਾਨਕ ਆਗੂ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੇਟਾ ਗੁਰੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਦ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[EoS][EoS]
ਮਹੰਤ: ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰੇ ਦਾ ਮੁਖੀ। ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਕਾਬਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1920ਵਿਆਂ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਨੇ ਹਟਾਇਆ।[EoS]
ਮਹਲਾ: ਉਹ ਸਿਰਲੇਖ ਜੋ ਜਾਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅੰਕ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਮਹਲਾ 1 ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਲਾ 5 ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਜੀ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਖਾਟ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਇਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਸਣ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 22 ਦੱਸਦੇ ਹਨ।[EoS]
ਮਨਮੁਖ: ਆਪਣੇ ਮਨ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਯਾਨੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਥਾਂ ਹਉਮੈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲੇ।[EoS]
ਮਾਇਆ: ਭਾਰਤੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਰਦਾ ਜਾਂ ਭਰਮ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।[EoS]
ਮਿਸਲ: ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਜਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਇਲਾਕਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਆਰਾਂ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਵੀ।[EoS][EoS]
ਮੀਣਾ: ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲਾ ਵੈਰ-ਭਾਵੀ ਲਕਬ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹੇ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ: ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੱਤਾ (ਮੀਰੀ) ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰ (ਪੀਰੀ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ, ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੁਕਤਿ: ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਮੰਤਵ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ salvation ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।[EoS]
ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ: ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਆਰੰਭਕ ਤੁਕਾਂ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ, ਸੱਚਾ, ਕਰਤਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਨਵੇਂ ਰਾਗ ਭਾਗ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੋਰਚਾ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਖਾਈ ਜਾਂ ਮੁਹਾਜ਼। 1920ਵਿਆਂ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦਕ ਮੁਹਿੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।[EoS]

ਰ

ਰਹਰਾਸਿ: ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬਾਣੀ। ਇਹ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕਲਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਂ ਖ਼ੁਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਹਿਤ: ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਸਿੱਖ ਆਚਰਣ ਦੀ ਨਿਯਮਾਵਲੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 1945 ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਜੋਂ ਛਪਿਆ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਹਿਤਨਾਮਾ: ਸਿੱਖ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ। ਬਹੁਵਚਨ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੰਨਗੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਬਾਬ: ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼, ਜੋ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਦਕ ਨੂੰ ਰਬਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਾਖੀ: "ਰੱਖਿਆ।" ਉਹ ਕਰ ਜੋ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਸਨ।[EoS]
ਰਾਗ: ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ 31 ਰਾਗਾਂ ਹੇਠ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[EoS][EoS][Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਾਗ ਮਾਲਾ: "ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ।" 1,430 ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਬੰਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਗਿਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਾਗੀ: ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਲ

ਲੰਗਰ: ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਛਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।[EoS][Src]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਲਾਵਾਂ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਚਾਰ ਬੰਦਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਅੰਗ 773 'ਤੇ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਦੀ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੁਆਲੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਸਮੇਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਵ

ਵੰਡ ਛਕਣਾ: ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡਣੀ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਵਦੀ: ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਚੇਤ ਵਦੀ 1 ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਇਸ ਪੱਖ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।[EoS]
ਵਾਹਿਗੁਰੂ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਸਿੱਖ ਨਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ Vahiguru ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੱਟ ਗਯੰਦ ਜੀ ਦੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਵਾਕ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਉਸ ਘੜੀ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਚਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।[EoS][Src]
ਵਾਰ: ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਜੋ ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਣਖ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।[EoS]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਵਿਸਾਖੀ: ਸੂਰਜੀ ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਮੌਸਮੀ ਤਿਉਹਾਰ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ 1699 ਵਿੱਚ ਸਾਜੇ ਗਏ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਦਿਹਾੜਾ ਵੀ ਹੈ।[EoS][EoS][Web]ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿਓ

"ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ". ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ. https://sikh-history.co.uk/pa/glossary/