ਗੁਰਪੁਰਬ

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੁਰਬ, ਯਾਨੀ ਤਿਉਹਾਰ, ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਪਹਿਲੀ ਬੀੜ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰੇ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ, ਅਤੇ 16 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[EoS][Web]

ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ ਅਠਤਾਲੀ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠ। ਗੁਰਪੁਰਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਯਾਨੀ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਜਲੂਸ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਛੇ ਰਾਗੀ, ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਅਤੇ ਗੱਤਕਾ ਟੀਮਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਨ ਤੜਕੇ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੀਰਤਨ, ਵਿਖਿਆਨ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ, ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ 1967 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ 500ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ।[Web][EoS][EoS]

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਚੰਦਰ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੋ ਅੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਦੀ (ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ) ਅਤੇ ਸੁਦੀ (ਚਾਨਣਾ ਪੱਖ)। ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਦਰ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਈਸਵੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੋਹ ਸੁਦੀ 7 ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. 22 ਦਸੰਬਰ 1666 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਚੀ ਵੀ ਛਾਪਦੀ ਹੈ।[EoS][Web]