ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਦਬਿਸਤਾਨ-ਏ-ਮਜ਼ਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਜੁਰਮਾਨਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੋਤ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਿੱਟਾ 1617 ਅਤੇ 1619 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹੈ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਸਨ।[EoS][EoS]

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਕੀ ਕੈਦੀਆਂ, ਬਵੰਜਾ ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ, ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੱਸੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਿ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਚੋਲਾ ਫੜ ਸਕਣ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਵੰਜਾ ਤਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਚੋਲਾ ਬਣਵਾਇਆ। ਹਰ ਕੈਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਤਣੀ ਫੜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਦਾਤਾ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਉਪਾਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸੇ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਚੋਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇਉਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]

ਦੀਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕੱਤਕ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਅਰਥ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੀਪਮਾਲਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵਾਰ 19 ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹ-ਚਿਰੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਜਥੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1737 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਜੁੜਦਾ ਸੀ।

ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਨਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[EoS][Web][EoS][EoS]