ਜਨਮ, ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਉਂ ਹੀ ਮਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਦਿਨ ਲੱਗਣ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗ 396 ਅਤੇ 628 ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ।

ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੁਕਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥੀ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਾਂ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੌਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ, ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਾਲ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਂ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਵੇਲੇ ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਨਾਲ ਘਰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗ 472 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਕੱਟਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।[Src][EoS]

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਕੋਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਰੋਣ-ਪਿੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਅੰਗ 923 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਰਾਮਕਲੀ ਸਦੁ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾ ਰੋਣ ਦਾ ਬਚਨ ਕੀਤਾ।

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਕਾਰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਬਦ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਸਕਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਿਖਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਖ ਜਾਵੇ, ਸੰਗਤ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।[Src][EoS][EoS][EoS]

ਘਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਾਰੀਖ਼ ਵੀ ਚੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਰਸਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ।

ਅਸਥੀਆਂ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਦੱਬ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਧਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਸਸਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਵਾ ਬਾਲੀ ਰੱਖਣਾ, ਚੌਲਾਂ ਜਾਂ ਜੌਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਰਾਉਣੇ, ਚਿਖਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਘੜਾ ਭੰਨਣਾ, ਸੋਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਅਸਥੀਆਂ ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਤਾਲਪੁਰੀ ਤੱਕ ਵੀ ਲਿਜਾਣੀਆਂ।[Src]