ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ

1604 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੋਥੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਜਾ ਕੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਜੀ ਤੋਂ ਇਹ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਮਸਰ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਨ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਭਾਦੋਂ ਵਦੀ 1, 1661 ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ਜਾਂ 1 ਅਗਸਤ 1604, ਹੈ।

ਇਸ ਬੀੜ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 16 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਬੀੜ ਦੇ 974 ਪੱਤਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।[EoS][Web]

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਵੀ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਵਿੱਚ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪਾਠ ਲਿਖਵਾਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਹੀ ਸਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।[Web][EoS]

ਪਹਿਲੇ 13 ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਫਿਰ 31 ਰਾਗ ਭਾਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗ 14 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ ਤੋਂ ਅੰਗ 1352 'ਤੇ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਤੱਕ। ਫਿਰ ਅੰਤਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ, ਸਵਈਏ ਅਤੇ ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੰਤਲੀ ਰਚਨਾ, ਅੰਗ 1429 ਅਤੇ 1430 'ਤੇ, ਰਾਗਮਾਲਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਰਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਰਤੀਬ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਪਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ, ਫਿਰ ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਅਤੇ ਛੰਤ ਵਰਗੇ ਲੰਮੇ ਰੂਪ, ਫਿਰ ਵਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ। ਸਿਰਲੇਖ ਮਹਲਾ ਰਾਹੀਂ ਕਰਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਰੂ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਲਈ ਮਹਲਾ 1। ਸਾਰੇ ਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ "ਨਾਨਕ" ਨਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੈ।

1,430 ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਠ ਮਿਆਰੀ ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਬਾਣੀਡੀਬੀ ਵੀ ਇਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਅੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Web][EoS][DB][EoS]

ਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਹੈ: ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ, ਭਗਤ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਜੀ, ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ, ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਜੀ, ਭਗਤ ਜੈਦੇਵ ਜੀ, ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਜੀ, ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ, ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ, ਭਗਤ ਸਧਨਾ ਜੀ, ਭਗਤ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ, ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭੱਟ, ਯਾਨੀ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਅੰਗ 1389 ਤੋਂ 1409 'ਤੇ ਸਵਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਬਲਵੰਡ ਜੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਜੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਰ ਅੰਗ 966 'ਤੇ ਹੈ, ਅੰਗ 923 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗ 553 'ਤੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦੋ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS][EoS][EoS][EoS][EoS][Web]