ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ

ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੁਲਾਹੇ ਜੋੜੇ ਦਾ ਪਾਲਿਆ ਲਾਵਾਰਸ ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਚਾਰੀਆ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣਿਆ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਖੱਡੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਵੇਦ ਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਭਾਲਦਾ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਗਹਰ ਵਿਖੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਿਆ, ਜਿਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਅੱਖਰ-ਕ੍ਰਮ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ 227 ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ 237 ਸਲੋਕ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉੱਤਰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਘਰ ਜੰਮੇ ਇੱਕ ਜੁਲਾਹੇ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਾਤ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੋਚਿਆ-ਸਮਝਿਆ ਐਲਾਨ ਸੀ।

ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ, ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 1604 ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰੀਖ਼-ਯੋਗ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।[EoS][EoS][Mann]