ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ · ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ · ਅੰਗ 1364 · ਸਲੋਕ
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ: ਛੇ ਸਲੋਕ
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 17 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ 227 ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ 237 ਸਲੋਕ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਅੰਗ 1364 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1604 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਉਹ ਜੁਲਾਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਪਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 1398 ਤੋਂ 1518 ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀ ਨਵੀਂ ਖੋਜ 1398 ਤੋਂ 1448 ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਗਹਰ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਚੁਣੀ।
ਇਹ ਸਲੋਕ 7, 22, 146, 155, 239 ਅਤੇ 243 ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਦਾ ਆਪਣਾ BaniDB ਨੰਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਨਿਮਰਤਾ, ਅਜਿਹੀ ਮੌਤ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਗ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਵੇ।
- 1ਕਬੀਰ ਸਭ ਤੇ ਹਮ ਬੁਰੇ ਹਮ ਤਜਿ ਭਲੋ ਸਭੁ ਕੋਇ ॥
ਕਬੀਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਮਾੜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
- 2ਜਿਨਿ ਐਸਾ ਕਰਿ ਬੂਝਿਆ ਮੀਤੁ ਹਮਾਰਾ ਸੋਇ ॥੭॥
ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
- 3ਕਬੀਰ ਜਿਸੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਜਗੁ ਡਰੈ ਮੇਰੇ ਮਨਿ ਆਨੰਦੁ ॥
ਕਬੀਰ, ਜਿਸ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇਸ ਮੌਤ ਦਾ ਅਰਥ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੋਹ ਵੱਲੋਂ ਮਰਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- 4ਮਰਨੇ ਹੀ ਤੇ ਪਾਈਐ ਪੂਰਨੁ ਪਰਮਾਨੰਦੁ ॥੨੨॥
ਮਰ ਕੇ ਹੀ ਪੂਰਨ, ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- 5ਕਬੀਰ ਰੋੜਾ ਹੋਇ ਰਹੁ ਬਾਟ ਕਾ ਤਜਿ ਮਨ ਕਾ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥
ਕਬੀਰ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਬਣ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿਓ।
- 6ਐਸਾ ਕੋਈ ਦਾਸੁ ਹੋਇ ਤਾਹਿ ਮਿਲੈ ਭਗਵਾਨੁ ॥੧੪੬॥
ਜੋ ਸੇਵਕ ਅਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲੇਗਾ।
- 7ਕਬੀਰਾ ਜਹਾ ਗਿਆਨੁ ਤਹ ਧਰਮੁ ਹੈ ਜਹਾ ਝੂਠੁ ਤਹ ਪਾਪੁ ॥
ਕਬੀਰ, ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਝੂਠ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਾਪ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
- 8ਜਹਾ ਲੋਭੁ ਤਹ ਕਾਲੁ ਹੈ ਜਹਾ ਖਿਮਾ ਤਹ ਆਪਿ ॥੧੫੫॥
ਲੋਭ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਆਪ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।
ਨੋਟ: 'ਕਾਲ' ਦਾ ਅਰਥ ਮੌਤ ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- 9ਕਬੀਰ ਜਉ ਤੁਹਿ ਸਾਧ ਪਿਰੰਮ ਕੀ ਸੀਸੁ ਕਾਟਿ ਕਰਿ ਗੋਇ ॥
ਕਬੀਰ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਂਘ ਪਿਆਰ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰ ਲਾਹ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖਿੱਦੋ ਬਣਾ ਲਓ।
ਨੋਟ: ਇਹ ਬਿੰਬ ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਆਪਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਨ ਦਾ ਹੈ।
- 10ਖੇਲਤ ਖੇਲਤ ਹਾਲ ਕਰਿ ਜੋ ਕਿਛੁ ਹੋਇ ਤ ਹੋਇ ॥੨੩੯॥
ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਓ, ਇਸ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲੇ।
- 11ਕਬੀਰ ਜਉ ਗ੍ਰਿਹੁ ਕਰਹਿ ਤ ਧਰਮੁ ਕਰੁ ਨਾਹੀ ਤ ਕਰੁ ਬੈਰਾਗੁ ॥
ਕਬੀਰ, ਜੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਿਭਾਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ।
- 12ਬੈਰਾਗੀ ਬੰਧਨੁ ਕਰੈ ਤਾ ਕੋ ਬਡੋ ਅਭਾਗੁ ॥੨੪੩॥
ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਉਸ ਦੇ ਬੰਧਨ ਪਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਹੈ।
ਸਾਡੀ ਤੁਕ ਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਮੂਲ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਲਈ ਵੇਖੋ:SikhiToTheMax (ਭਾਗ 1), SikhiToTheMax (ਭਾਗ 2), SikhiToTheMax (ਭਾਗ 3), SikhiToTheMax (ਭਾਗ 4), SikhiToTheMax (ਭਾਗ 5), SikhiToTheMax (ਭਾਗ 6) ਅਤੇ ਸਿੱਖਆਰਆਈ ਦਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ.[DB][EoS]