ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ · ਅੰਗ 133 · ਮਾਝ
ਰਾਗ ਮਾਝ ਵਿੱਚ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ: ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਚੇਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ
ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ, ਯਾਨੀ 'ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ', ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੇ ਦਿਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਰਾਗ ਮਾਝ ਵਿੱਚ, ਅੰਗ 133 ਤੋਂ 136 'ਤੇ।
ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਕਾਰਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੰਦ ਵਿਸ਼ਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਰੱਬ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੀ ਆਤਮਾ ਮੁੜਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਹਰੇਕ ਬੰਦ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਚੇਤ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਪਹਿਲੇ ਬੰਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਚੇਤ ਦਾ ਬੰਦ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਬੰਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਛੇ ਤੁਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਲਾਈ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਬਿੰਬ ਹਨ, ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
- 1ਕਿਰਤਿ ਕਰਮ ਕੇ ਵੀਛੁੜੇ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੇਲਹੁ ਰਾਮ ॥
ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਿਹਰ ਕਰ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਾ ਲੈ।
ਨੋਟ: ਇੱਥੇ 'ਰਾਮ' ਰੱਬ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- 2ਚਾਰਿ ਕੁੰਟ ਦਹ ਦਿਸ ਭ੍ਰਮੇ ਥਕਿ ਆਏ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਸਾਮ ॥
ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਅਤੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਥੱਕ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।
- 3ਨਾਨਕ ਕੀ ਬੇਨੰਤੀਆ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦੀਜੈ ਨਾਮੁ ॥
ਇਹ ਨਾਨਕ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ: ਮਿਹਰ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਖ਼ਸ਼।
- 4ਹਰਿ ਮੇਲਹੁ ਸੁਆਮੀ ਸੰਗਿ ਪ੍ਰਭ ਜਿਸ ਕਾ ਨਿਹਚਲ ਧਾਮ ॥੧॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖ, ਹੇ ਰੱਬ, ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
- 5ਚੇਤਿ ਗੋਵਿੰਦੁ ਅਰਾਧੀਐ ਹੋਵੈ ਅਨੰਦੁ ਘਣਾ ॥
ਚੇਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਸਿਮਰੋ, ਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਅਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਚੇਤ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ। 'ਗੋਵਿੰਦ' ਰੱਬ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ।
- 6ਸੰਤ ਜਨਾ ਮਿਲਿ ਪਾਈਐ ਰਸਨਾ ਨਾਮੁ ਭਣਾ ॥
ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਜੀਭ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਨਾਮ।
ਨੋਟ: ਇਹ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। BaniDB ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
- 7ਜਿਨਿ ਪਾਇਆ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪਣਾ ਆਏ ਤਿਸਹਿ ਗਣਾ ॥
ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- 8ਇਕੁ ਖਿਨੁ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਜੀਵਣਾ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਜਣਾ ॥
ਰੱਬ ਤੋਂ ਵੱਖ ਇੱਕ ਪਲ ਜਿਊਣਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਗੁਆਉਣਾ ਹੈ।
- 9ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਪੂਰਿਆ ਰਵਿਆ ਵਿਚਿ ਵਣਾ ॥
ਰੱਬ ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
- 10ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਕਿਤੜਾ ਦੁਖੁ ਗਣਾ ॥
ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਰੱਬ ਚੇਤੇ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
- 11ਜਿਨੀ ਰਾਵਿਆ ਸੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿੰਨਾ ਭਾਗੁ ਮਣਾ ॥
ਕਿੰਨੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਹੈ।
- 12ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਕੰਉ ਮਨੁ ਲੋਚਦਾ ਨਾਨਕ ਪਿਆਸ ਮਨਾ ॥
ਮੇਰਾ ਮਨ ਰੱਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਾਂਘਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਨ ਪਿਆਸਾ ਹੈ।
- 13ਚੇਤਿ ਮਿਲਾਏ ਸੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿਸ ਕੈ ਪਾਇ ਲਗਾ ॥੨॥
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਚੇਤ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪਵਾਂ।
ਸਾਡੀ ਤੁਕ ਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਮੂਲ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਲਈ ਵੇਖੋ:SikhiToTheMax ਅਤੇ ਸਿੱਖਆਰਆਈ ਦਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ.[DB][EoS]