ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ · ਅੰਗ 938 · ਰਾਮਕਲੀ
ਸਿੱਧ ਗੋਸਟਿ: ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਆਰੰਭਕ ਵਾਰਤਾਲਾਪ
ਸਿੱਧ ਗੋਸਟਿ, ਯਾਨੀ 'ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ', ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਗ 938 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਧ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਾਧਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ 73 ਪਉੜੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਾਰਤਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾਵਾਂ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੱਢਿਆ ਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜੋਗੀ ਦੇ ਭੇਖ ਜਾਂ ਭਟਕਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਤੁਕਾਂ ਮੁੱਢਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਰਹਾਉ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਨਵੀਂ ਪਉੜੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ BaniDB ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਨੰਬਰ ਹੇਠ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀਕਾਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਅਰਥ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- 1ਸਿਧ ਸਭਾ ਕਰਿ ਆਸਣਿ ਬੈਠੇ ਸੰਤ ਸਭਾ ਜੈਕਾਰੋ ॥
ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਸਭਾ ਲਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਣਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨੋਟ: ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਤਭੇਦ ਹੈ। BaniDB ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਨਮਸਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਪੂਰੀ ਤੁਕ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਮਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।
- 2ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਰਹਰਾਸਿ ਹਮਾਰੀ ਸਾਚਾ ਅਪਰ ਅਪਾਰੋ ॥
ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਨਮਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਨੋਟ: 'ਰਹਰਾਸਿ' ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿਮਰ ਭੇਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਥ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਅੱਗੇ ਭੇਟ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।
- 3ਮਸਤਕੁ ਕਾਟਿ ਧਰੀ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਤਨੁ ਮਨੁ ਆਗੈ ਦੇਉ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਤਨ ਮਨ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿਆਂ।
- 4ਨਾਨਕ ਸੰਤੁ ਮਿਲੈ ਸਚੁ ਪਾਈਐ ਸਹਜ ਭਾਇ ਜਸੁ ਲੇਉ ॥੧॥
ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਸੰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਹਿਜ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ: 'ਜਸੁ' ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਫ਼ਤ ਜਾਂ ਸੋਭਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਅਰਥ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- 5ਕਿਆ ਭਵੀਐ ਸਚਿ ਸੂਚਾ ਹੋਇ ॥
ਥਾਂ-ਥਾਂ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦੇ ਹੋ? ਸੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਇਸ ਦੋਤੁਕੇ ਨਾਲ 'ਰਹਾਉ' ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਠਹਿਰਾਉ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
- 6ਸਾਚ ਸਬਦ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕੋਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਸੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
- 7ਕਵਨ ਤੁਮੇ ਕਿਆ ਨਾਉ ਤੁਮਾਰਾ ਕਉਨੁ ਮਾਰਗੁ ਕਉਨੁ ਸੁਆਓ ॥
ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਕੀ ਭਾਲਦੇ ਹੋ?
ਨੋਟ: ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇੱਥੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਚਰਪਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
- 8ਸਾਚੁ ਕਹਉ ਅਰਦਾਸਿ ਹਮਾਰੀ ਹਉ ਸੰਤ ਜਨਾ ਬਲਿ ਜਾਓ ॥
ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਨੋਟ: ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇਸ ਤੁਕ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ: 'ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ।'
- 9ਕਹ ਬੈਸਹੁ ਕਹ ਰਹੀਐ ਬਾਲੇ ਕਹ ਆਵਹੁ ਕਹ ਜਾਹੋ ॥
ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ?
ਨੋਟ: ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਰਥ ਮਨ ਦੇ ਟਿਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- 10ਨਾਨਕੁ ਬੋਲੈ ਸੁਣਿ ਬੈਰਾਗੀ ਕਿਆ ਤੁਮਾਰਾ ਰਾਹੋ ॥੨॥
ਨਾਨਕ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਹ ਕੀ ਹੈ?
ਨੋਟ: ਇਹ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- 11ਘਟਿ ਘਟਿ ਬੈਸਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਰਹੀਐ ਚਾਲਹਿ ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਏ ॥
ਅਸੀਂ ਉਸ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ।
- 12ਸਹਜੇ ਆਏ ਹੁਕਮਿ ਸਿਧਾਏ ਨਾਨਕ ਸਦਾ ਰਜਾਏ ॥
ਅਸੀਂ ਰੱਬ ਦੇ ਸਹਿਜ ਨੇਮ ਨਾਲ ਆਏ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਉਸ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਨੋਟ: ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਸਿੱਧੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੀ ਤੁਕ ਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਮੂਲ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਲਈ ਵੇਖੋ:SikhiToTheMax (ਭਾਗ 1), SikhiToTheMax (ਭਾਗ 2) ਅਤੇ ਸਿੱਖਆਰਆਈ ਦਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ.[DB][EoS]