ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜੂਨ 1904 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਜੇਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਜੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿੱਬੂ ਮੱਲ ਜੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਸਨ, 1913 ਦੇ ਸੋਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਜੀਵਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1916 ਤੋਂ 1923 ਤੱਕ ਖੰਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।[Web][EoS]

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਾਲ 1924 ਦੱਸਦਾ ਹੈ। 1934 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅਪਾਹਜ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਂ ਪਿਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਂਦਾ।[Web][Web][EoS]

ਉਹ 18 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜੁਲਾਈ 1952 ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਘਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਛਾਪਾਖ਼ਾਨਾ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ 1978 ਵਿੱਚ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸਨੀਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜੂਨ 1992 ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 5 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।[Web][EoS][Web][Web]