ਬੀਬੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਜੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1882 ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੰਦ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਜਿਉਣੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇਈ ਜੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਬਾਲੜੀ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆ ਗਏ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਆਰੀਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਪਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਦੌਧਰ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਦੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਏ।[EoS]

ਭਾਈ ਤਖ਼ਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਥਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਅਧੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਭਾ ਇਹ ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਅਣਵਿਆਹੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਇਤਰਾਜ਼ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।

ਕੰਨਿਆ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ 5 ਨਵੰਬਰ 1892 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਵੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹਦਾਰ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1893 ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ 8 ਮਈ 1894 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। 15 ਜੁਲਾਈ 1901 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਤਾਂ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਨਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

ਸਭਾ ਤੋਂ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 6 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 8 ਰੁਪਏ। ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1900 ਨੂੰ ਸਭਾ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।[EoS]

1903 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ, ਸਿੱਖ ਕੰਨਿਆ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ, ਨੇ ਮਾਰਚ 1905 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਸੰਭਾਲਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਾ, ਇਸਤਰੀ ਸਤਿਸੰਗ, ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਜੁੜਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਥਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1906 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

ਇਹ ਪੰਨਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ 1907 ਅਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨੀਆਂ ਇਸ ਪੰਨੇ ਲਈ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ।[EoS]