ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ; 1947-1984

ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ

ਹੋਰ ਨਾਂ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ

1977 ਤੋਂ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ 1978 ਦੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਝੜਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1983 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਹੁਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।

1947–1984

ਜਨਮ

1947[EoS]

ਦੇਹਾਂਤ

ਜੂਨ 1984[EoS][Src]

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1947 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੋਡੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਬਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। 1965 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, 1966 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਥਾਪਿਆ, ਅਤੇ 25 ਅਗਸਤ 1977 ਨੂੰ ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਕੇਸ ਕਟਾਉਣ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।[EoS]

1978 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ

1978 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। 1981 ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 20 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਉਹ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 15 ਦਸੰਬਰ 1983 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਬਕਾ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਹਬੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।[EoS][Grewal]

ਮੌਤ

ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਮਲਾ 5 ਤੋਂ 6 ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 7 ਜੂਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਮਿਲੀ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਪੇਪਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਤੇ 34 ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਪਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤਹਿਖ਼ਾਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]

ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥ, ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਭੜਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵ੍ਹਾਈਟ ਪੇਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀ, ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਗਰੇਵਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਰਾਇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਵੀ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ।[EoS][Src][Grewal]