ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ

ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ 1994 ਅਤੇ 1995 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਪਤ ਪੁਲਿਸ ਸਸਕਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ।[Web]

6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ, ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 2,097 ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰ ਮੰਨੇ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਕੇ. ਪੀ. ਐੱਸ. ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਫਸਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਏ ਗਏ।[Web]