ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਸਤ

ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵਾਂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ

ਹੋਰ ਨਾਂ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਪੱਤਰ।[EoS][EoS][Mann]

ਤਾਰੀਖ਼: 1726-1734
ਕਿਸ ਕੋਲ: ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ
ਟਿਕਾਣਾ: ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ
ਮੂਲ: ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
ਸਥਿਤੀ: ਟਿਕਾਣਾ ਅਣਜਾਣ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (1992-98) ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਾਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਨ (2008) ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਪੱਤਰ ਛਪੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵਾਂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਹੈ।

ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 19 ਮਾਰਚ 1730 ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲਾ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵਾਂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 1726 ਤੋਂ 1734 ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਬਲੌਗ ਹੈ।
Mata Sahib Devan and her scribe, 19 ਮਾਰਚ 1730. Public domain. ਸਰੋਤ