ਮੁੱਦਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ

ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ 11 ਦਸੰਬਰ 1845 ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ 13 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਨੇ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦਾ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਇੰਦਰਾਜ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰ ਫ਼ੌਜ ਹਰੀਕੇ ਤੋਂ ਮੁੱਦਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਤੱਕ ਇੱਕ ਚੌੜੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਪਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਇਹ ਸਿੱਖ ਵਜ਼ੀਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ ਹਿਊ ਗਫ਼ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ 18 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁੱਦਕੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਹੋਈ। ਇੰਦਰਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਸਿੱਖ 17 ਤੋਪਾਂ ਗੁਆ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।

ਬਰਤਾਨਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰਮਾਸਟਰ-ਜਨਰਲ ਸਰ ਰੌਬਰਟ ਸੇਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਹਾਰਡਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸਾਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 215 ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 657 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 300 ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।[EoS][Web]