ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ

1873 ਦੀਆਂ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਾਲ ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਚਾਰ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਈਸਾਈ ਬਣਨਗੇ। ਫਿਰ ਫਿਲੌਰ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਬਾਰੇ ਨਿਰਾਦਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਂਵਾਲੀਆ, ਬਾਬਾ ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਕੰਵਰ ਬਿਕਰਮਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਕੱਤਰਤਾ ਸੱਦੀ। ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਇਕੱਤਰਤਾ 1 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਣਾ, ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਤਣਾ, ਅਤੇ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

2 ਨਵੰਬਰ 1879 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭਾ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਲਾਹੌਰ ਧੜਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦਾ ਧੜਾ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ। 1898 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ਛਾਪੀ ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਬਣੀ।[EoS][EoS]