ਕੂਕਾ ਬਗ਼ਾਵਤ ਅਤੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਦਮਨ

ਗਊ-ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1871 ਵਿੱਚ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕਸਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਰਾਏਕੋਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। 1871 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭੈਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤਸਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਭੈਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਘੀ ਦੇ ਇਕੱਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਜਥਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਲੌਦ ਦੇ ਰਈਸ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। 15 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੀ ਕੰਧ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਕੂਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਰੜ ਵਿੱਚ ਅਠਾਹਠ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।

ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਇੰਦਰਾਜ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ 68 ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਂ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਪਟਿਆਲੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 49 ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 16 ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਕਮ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੱਲੋਂ ਆਏ ਸਨ।

ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸ ਸੂਬਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਰਮਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1818 ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਰੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ 29 ਨਵੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਮਰਗੁਈ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਭੈਣੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ, ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।[EoS][EoS][Arch]