ਨਾਮਧਾਰੀ ਜਾਂ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ; 1816-1885
ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਮਧਾਰੀ
ਫ਼ੌਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1857 ਤੋਂ ਭੈਣੀ ਵਿਖੇ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ, ਸਖ਼ਤ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ 1872 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਮਾ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 1816 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੈਣੀ ਅਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰੋ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ, 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1857 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਿੱਤੀ। ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਕਬਰ-ਪੂਜਾ ਛੱਡਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਖੱਦਰ ਪਹਿਨਣਾ ਸੀ।[EoS][EoS]
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਈ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਡਾਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੇ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ। 1871 ਵਿੱਚ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਰਾਏਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। 15 ਜਨਵਰੀ 1872 ਨੂੰ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਅਠਾਹਠ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।[EoS][EoS]
ਜਲਾਵਤਨੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੰਗੂਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ 29 ਨਵੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।[EoS]
ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ
ਤਸਵੀਰਾਂ

ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸੂਬਿਆਂ, ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ, ਨਾਲ। ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ Sri Satguru Ram Singh Ji with his Subas ਹੈ। ਕਾਮਨਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
Unknown, ਲਗਭਗ 19ਵੀਂ ਸਦੀ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ. Public domain. ਸਰੋਤ

ਰੰਗੂਨ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਭੇਜਿਆ 8 ਦਸੰਬਰ 1885 ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ 29 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਰਗੂਈ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਕੋਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।
Government of British Burma, 1885. ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ. Public domain. ਸਰੋਤ