ੴਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੀਨੂ
English

30 ਅਕਤੂਬਰ 1902[EoS][EoS]ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਦਿਨ, 30 ਅਕਤੂਬਰ 1902

ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ

ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਇਕੱਤਰਤਾ 1902 ਦੀ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਦੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਤਾ। 1919 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਤੱਕ ਇਹ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਸਭਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।

ਦੋਵਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠੀ। ਬਾਗੜੀਆਂ ਦੇ ਭਾਈ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 29 ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ 53। ਮੈਂਬਰੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ।

ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ 1903 ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪਰਚਾ, Khalsa Advocate, ਚਲਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ 1909 ਦੇ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, 1908 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1915 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਾਬਤਾ, ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਛਾਪਿਆ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਘਟ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਿਸਾਨੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਨਰਮ ਰੁਖ਼, ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਭਰਤੀ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। 1919 ਵਿੱਚ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਲੀਗ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।[EoS][EoS]

ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ

  • 1900-04-12: ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਵੱਖਰੇ ਹਨ: ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਬਾਰੇ ਇੰਦਰਾਜ ਵਿੱਚ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1900, ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਬਾਰੇ ਇੰਦਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ 1901। ਦੋਵੇਂ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1902 ਦੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ।[EoS][EoS]
ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿਓ

"ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ". ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ. https://sikh-history.co.uk/pa/events/1902-chief-khalsa-diwan/