ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ
ਭਾਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰੋਕ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ 376 ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1908 ਦੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 200 ਡਾਲਰ ਕੋਲ ਹੋਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਿਨਾਂ ਕਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਸਿੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਪਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ। ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 ਨੂੰ ਚੱਲਿਆ।
ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਦ ਰਹੇ, ਜਦਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਰਾਏ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਪਰਵਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜਪਾਨੀ ਅਮਲੇ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਜਹਾਜ਼ 23 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ 355 ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ 18 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।[EoS][EoS][EoS][Src]
ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ
- 1914-05-23: ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 376 ਵਿੱਚੋਂ 30 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਨ। The Canadian Encyclopedia ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 337 ਸਿੱਖ, ਲਗਭਗ 27 ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 12 ਹਿੰਦੂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਸੂਚੀਆਂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਹਿਲਾ ਸਰੋਤ 22, ਅਤੇ ਦੂਜਾ 20 ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਵਸਨੀਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਮਲੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]