1914 ਦੀ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ; 1861-1954
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਮਲਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ 1914 ਵਿੱਚ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ। ਬਜਬਜ ਦੀ ਝੜਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਚ ਨਿਕਲੇ, ਸੱਤ ਸਾਲ ਰੂਪੋਸ਼ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਯਾਤਰਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਬਾਬਾ ਜੀ 1885 ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਪਟੇ 'ਤੇ ਲਿਆ, ਜੋ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 ਨੂੰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ 23 ਮਈ ਨੂੰ 376 ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਨੂੰ ਹੀ ਉਤਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 29 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਜਬਜ ਮੁੜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਝੜਪ ਹੋਈ।[EoS][EoS]
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ, ਅਤੇ 1922 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜੇ ਗਏ। 1926 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗੁਹਾਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਕਆਊਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1937 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ, ਅਤੇ 24 ਜੁਲਾਈ 1954 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।[EoS]
ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ
ਤਸਵੀਰਾਂ

1914 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਡੈੱਕ, ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਤਸਵੀਰ ਲਿਓਨਾਰਡ ਫ਼ਰੈਂਕ ਦੀ ਹੈ।
Leonard Frank, 1914. ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (ਕਾਮਨਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ). Public domain. ਸਰੋਤ