9 ਅਗਸਤ 1922[EoS]
ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮੋਰਚਾ
ਪੁਲਿਸ ਪੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਲੰਗਰ ਲਈ ਬਾਲਣ ਵੱਢਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਆਪਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਸੇਵਕ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਟਮਾਰ ਵੱਲ ਵਿਆਪਕ ਧਿਆਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਘੁੱਕੇਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮਹੰਤ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਜਨਵਰੀ 1921 ਵਿੱਚ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ। 9 ਅਗਸਤ 1922 ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਕੜ ਵੱਢਣ ਲਈ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਭੇਜੇ।
25 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਏ। ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਕਾਲੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੀ. ਐੱਫ਼. ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਨੇ 12 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਭੇਜੀ।
ਸਰ ਐਡਵਰਡ ਮੈਕਲੈਗਨ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਏ ਅਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ। ਝਗੜਾ ਉਦੋਂ ਮੁੱਕਿਆ ਜਦੋਂ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੇ 17 ਨਵੰਬਰ 1922 ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਪਟੇ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਿੱਤੀ। ਕੈਦੀ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1923 ਦੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ। ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ 5,605 ਸਿੱਖ ਜੇਲ੍ਹ ਗਏ।[EoS][EoS]
ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ
- 1922-09-17: ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਇੰਦਰਾਜ 5,605 ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰਾਜ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 1922 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਟਣ ਤੱਕ 5,605 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ 936 ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰਾਜ 5,605 ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦਾ ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਮੁਹਿੰਮ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਟੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ।[EoS][EoS]