ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ

ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਵੰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸੰਮੇਲਨ ਨੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1955 ਨੂੰ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚੋਂ 1956 ਦਾ ਰੀਜਨਲ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਨਿਕਲਿਆ। 1960 ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ 18 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਬਾਈ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 30,000 ਲੋਕ ਜੇਲ੍ਹ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 57,129।

ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ 10 ਸਤੰਬਰ 1965 ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮਰਨ ਵਰਤ ਦਾ, ਅਤੇ 25 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਆਤਮਦਾਹ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਉਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 15 ਮਾਰਚ 1966 ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮੰਗ ਮੰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਗਠਨ ਬਿੱਲ 3 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਰਨ ਵਰਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।[EoS][EoS]