ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ
ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੀ ਹਵੇਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਜਿੱਥੇ 1664 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
- 1664
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਫ਼ਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1664 ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਜ਼ੇ ਅਤੇ ਚੇਚਕ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਹੋ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਜੀ 30 ਮਾਰਚ 1664 ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।[EoS]
- 1664 ਤੋਂ 1783
ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਢਹਿਣਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ
ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਘਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ 1753 ਅਤੇ 1775 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਉੱਥੇ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ।
1 ਅਕਤੂਬਰ 1778 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਉਹ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 1783 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸਾਰਿਆ।[EoS]
- 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜੂਦਾ ਦੋ-ਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ।[EoS]
ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ
- ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ
ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ, ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਗਏ।[EoS]
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਤਸਵੀਰ। ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
Slyronit, 2014.CC BY-SA 4.0. ਸਰੋਤ
