ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੋੜੀ ਸਾਹਿਬ, ਏਮਨਾਬਾਦ

ਇਤਿਹਾਸ

1. ਸੈਦਪੁਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ

   ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਏਮਨਾਬਾਦ ਨੂੰ ਸੈਦਪੁਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲੰਮੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਸਿੱਖ ਬਣੇ। ਇਸੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਮੁਖੀ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦੇ ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਦੇ ਭੋਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਕੇ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਦਾ ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਚੁਣਿਆ।

   ਲਾਲੋ ਨਾਂ ਰਾਗ ਤਿਲੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਬਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦੁੱਖ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਨੁਮਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸਨ।[EoS][EoS]

2. ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ 1521

   ਪੱਥਰ

   ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਰ ਦੀ ਲੁੱਟ-ਮਾਰ ਸਮੇਂ ਉਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਚੱਕੀ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਕੋਲ ਠਹਿਰੇ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰੋੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਅਤੇ ਲੇਟਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।

   ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰ 1, ਪਉੜੀ 24 ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਪਉੜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਦਪੁਰ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੁਕ ਅਤੇ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹੈ।[EoS][Src]

3. ਸਿੱਖ ਕਾਲ

   ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਗੀਰ

   ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 1962 ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਤਰਾਸ਼ੀ ਇੱਟ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਸਾਖੀ ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਵਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕਬਾਲ ਕੈਸਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ 5,000 ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਅਤੇ 9 ਮੁਰੱਬੇ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।[Khan][Qaisar][Web]

4. 1922 ਤੋਂ 1947

   ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵੰਡ

   ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 1922 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਨਗਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਭੀੜ ਨੇ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਲੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।[EoS]

5. ਅੱਜ

   ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ

   1998 ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕੈਸਰ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਖ਼ਸਤਾ ਹੁੰਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੁਆਲੇ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

   ਦੋ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਸਥਾਨ ਨਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੱਕੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਪਿਸਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖੂਹੀ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਖੂਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸੀ।[Qaisar][Web][EoS]

ਤਸਵੀਰਾਂ