ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ
ਅਕਬਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਆਸ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰਿਆ।
ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਮੂਸਵੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਨੇੜੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਬਿਆਸ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦਾ ਪੁਲ ਵਰਤਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਰੁਕਿਆ, ਅਤੇ ਸੱਦਾ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਧਰਮ ਦਾ ਆਗੂ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭੁੱਲ ਸੰਪਾਦਕ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੌਨਸੂਨ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਮੰਗੀ, ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਨੇ ਮਾਲੀਆ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਹੈ?
ਇੱਕ ਨੇੜਲਾ ਸਰੋਤ ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰੋਤ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੈ।
ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ 4 ਨਵੰਬਰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਪਤਾ ਵਿੱਚ 24 ਨਵੰਬਰ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਕਮੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਫੇਰੀ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਲੀਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਮਗਰਲਾ ਸਿੱਖ ਵਾਧਾ ਹੈ।
- ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੇਰੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 13 ਆਜ਼ਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ 4 ਨਵੰਬਰ 1598 ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। (Text 1, p. 55)[(eds)]
- ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ24 ਨਵੰਬਰ 1598 ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸਾਲ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਮੁਆਫ਼ ਹੋਇਆ।[EoS]
- ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜਨਵੰਬਰ 1598 ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 12 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਮੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।[EoS]
- ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ24 ਨਵੰਬਰ 1598 ਦਿੰਦਾ ਹੈ।[Gupta]
