ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਸਤ
ਕੋਹਿਨੂਰ
ਹੋਰ ਨਾਂ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਹੀਰਾ, ਜੋ 1849 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।[EoS][Web]
- ਕਿਸ ਕੋਲ
- ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ
- ਟਿਕਾਣਾ
- ਜਿਊਲ ਹਾਊਸ, ਟਾਵਰ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈੱਥ ਦ ਕੁਈਨ ਮਦਰ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿੱਚ
- ਮੂਲ
- ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
- ਸਥਿਤੀ: ਸਥਿਤੀ ਵਿਵਾਦਤ
- ਹੀਰੇ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾਅਵੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹਨ, ਜੋ 5 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਟਾਵਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ (HTTP 403)। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (1992-98) ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 1937 ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਫ਼ਾ ਬੇਗ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਨੇ 1 ਜੂਨ 1813 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੌਂਪਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ਾਹੀ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, 1851 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1852 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਤਰਾਸ਼ਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 80 ਕੈਰਟ ਘਟ ਗਿਆ।
ਕੀ ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ
- ਮਾਲਕੀ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਭਾਰਤ, ਇਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1849 ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਅਧੀਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।[Web]
R.S. Garrard & Co. ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਕੋਹਿਨੂਰ ਦਾ ਖ਼ਾਕਾ, 1851, ਜਿਸ ਸਾਲ ਇਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ Metropolitan Museum of Art ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
R.S. Garrard & Co., 1851. ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ.CC0. ਸਰੋਤ
ਕੋਹਿਨੂਰ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦੀ 1851 ਦੀ 'ਸੱਚੀ ਨਕਲ' ਰਸੀਦ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰ ਜੌਨ ਲੌਗਿਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਹੁਣ Toor Collection ਵਿੱਚ ਹੈ।
Unknown, 1851. Toor Collection (ਕਾਮਨਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ). Public domain. ਸਰੋਤ
ਜੀਵਨ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਐਚ.ਟੀ. ਪ੍ਰਿੰਸੇਪ ਦੀ 1834 ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚੋਂ। ਫ਼ਾਈਲ ਦੇ ਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
Kasinath, sculptor, after an original work by Jivan Ram, 1834. Public domain. ਸਰੋਤ
