1931 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਫਾਂਸੀ ਚਾੜ੍ਹੇ ਗਏ ਇਨਕਲਾਬੀ; 1907-1931
ਭਗਤ ਸਿੰਘ
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 1928 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇ. ਪੀ. ਸਾਂਡਰਸ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1907 ਨੂੰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੰਗਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਛੱਡਿਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1926 ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ।[EoS]
ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ
1928 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਂਡਰਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਬੀ. ਕੇ. ਦੱਤ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 7 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।[EoS]
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਵਿੱਚ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ। ਕਾਮਨਜ਼ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਮਨਾਥ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Ramnath Photographers, Delhi (as credited on Commons), ਅਪ੍ਰੈਲ 1929. Public domain. ਸਰੋਤ
