ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਸੇਵਾਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਬਾਨੀ
ਭਾਈ ਕਨ੍ਹਈਆ ਜੀ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਜੋ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਮੁਗ਼ਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਗ਼ਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਨਾ ਸਿੱਖ, ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਲ੍ਹਮ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜੀਵਨ
ਭਾਈ ਕਨ੍ਹਈਆ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1648 ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੋਧਰਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਧਮਣ ਖੱਤਰੀ ਵਪਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਸੀ, ਉਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸੰਗਤ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਢੋਣ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਵ੍ਹਾ ਵਿਖੇ ਧਰਮਸਾਲ ਬਣਾਈ।
1704-1705 ਦੀ ਮੁਗ਼ਲ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੁੜ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਲੜਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਿਸੇ ਨਾ ਸਿੱਖ, ਹਰ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹੀ ਦਿਸੇ। ਸਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਾਹਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਲ੍ਹਮ ਦੀ ਡੱਬੀ ਫੜਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਮੱਲ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਉਹ ਕਵ੍ਹਾ ਮੁੜ ਗਏ ਅਤੇ 1718 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾ, ਜੋ ਛੋਟੀ ਪਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਹੱਥੀਂ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਇਹ ਕਥਾ ਬਿਨਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।[EoS][EoS]
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਸ੍ਰੀ ਖਟ ਵਾਰੀ ਦਰਬਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ। ਕਾਮਨਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Unknown, 18ਵੀਂ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ. ਸ੍ਰੀ ਖਟ ਵਾਰੀ ਦਰਬਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ. Public domain. ਸਰੋਤ
