ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੋਮਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੂਹਲਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਮਾਲੀਆ ਭਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਭੈਣ ਨਾਲ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਕੇ ਜੋ ਬਚਦਾ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੁਖ਼ਬਰ ਹਰਭਗਤ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਨੇ ਗਵਰਨਰ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ।[EoS]

ਤਸੀਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ਤਿਹ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਸਲਾਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣ ਦੇਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਚੁਣੀ, ਅਤੇ 1 ਜੁਲਾਈ 1745 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸਾਂ 25 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦਗੰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ।[EoS][EoS]