ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ
ਪੱਤਣ ਰੋਕਣਾ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਧੀਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਤਣ 'ਤੇ ਫ਼ੌਜ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ।
ਸਰੂਪ ਦਾਸ ਭੱਲਾ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਬਿਆਸ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸ ਦੇ ਐਨ ਪਿੱਛੇ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੈਰੋਕਾਰ ਲਾਏ ਅਤੇ ਪੱਤਣ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦਾ ਇੰਦਰਾਜ, ਇਸੇ ਬਿਰਤਾਂਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਤਣ ਲਗਭਗ ਛੇ ਘੰਟੇ ਬੰਦ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਹੈ?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗੱਲਾਂ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਇੱਕੋ ਰਚਨਾ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜ ਨਾਲ ਕੋਈ ਟਕਰਾਅ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਅਸਲ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
- ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਇਹ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਰੂਪ ਦਾਸ ਭੱਲਾ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1776 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਚਨਾ ਤੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ।[EoS]
- ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਇਹ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਤਣ ਲਗਭਗ ਛੇ ਘੰਟੇ ਬੰਦ ਰਿਹਾ।[EoS]
- ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਇਹ ਉਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੱਤਣ 'ਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।[EoS]
