ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1682 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਹੂਵਿੰਡ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਭਗਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਈ ਜਿਊਣੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ, 1706 ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਮੁੜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਅਤੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।[EoS]

ਉਹ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲੜੇ ਅਤੇ 1714 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। 1726 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਉਤਾਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ। 1733 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਤਰੁਣਾ ਦਲ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਮਿਸਲ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੀ।[EoS]

ਮਈ 1757 ਵਿੱਚ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੱਕ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੇ, ਜੋ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤੱਕ 5,000 ਹੋ ਗਈ। ਰਾਮਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ, ਅਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ 1757 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਹੋਇਆ।[EoS]