ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ

ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਭਾਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਜੀ, ਫਿਲੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਮਊ ਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 19 ਜੂਨ 1589 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇਹੋ ਨਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜੋੜ ਮੇਓ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੰਤਾਨ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ, ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 19 ਜੂਨ 1595 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਡਾਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਭੇਜੀ ਇੱਕ ਦਾਈ ਨੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਔਰਤ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।[EoS][EoS][Macauliffe]

ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਫ਼ਰਮਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮੁੱਕ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਪਣੀ ਰਾਹ ਚੱਲੇਗਾ। ਇਹ ਬੋਲ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ।[Macauliffe][Macauliffe]

ਉਹ ਬਕਾਲੇ, ਹੁਣ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ, ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਵਨ ਸਰੀਰ ਬਿਆਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਸਰੀਰ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।

ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਕਾਲੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸਸਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਧ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਹੁਣ ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ। ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।[EoS][EoS][Macauliffe]