ਸਿੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ
ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੀ ਬਾਉਲੀ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੂਹ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੁਦਾਈ ਕਈ ਸਾਲ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਬਣੇ, ਹਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ਢੋਂਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਮਿੱਠਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਕ 84 ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਜਪੁਜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਬਚਨ ਦਿੱਤਾ।
ਅੱਜ ਖੂਹ ਤੱਕ 84 ਢਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਥੜ੍ਹੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਵੇਖਦੇ ਸਨ।
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਹੈ?
ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਹ ਸਾਖੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਸੁਤੰਤਰ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ।
ਖੂਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ। 1559 ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਹੈ।
- ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜਖੁਦਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 1559 ਤੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 8 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ 84 ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ।[EoS]
- ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੀ ਬਾਉਲੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।[EoS]
- ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਖੂਹ ਦੇ ਕੰਮ, ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।[Macauliffe]
- ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜਉੱਥੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।[EoS]
