ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ

ਹਾਰਡਿੰਗ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1846 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀ ਗਈ ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੇ ਜੰਗ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸਿੱਖ ਹਮਲੇ ਸਿਰ ਮੜ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਹੱਦ 12,000 ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ 20,000 ਪੈਦਲ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸੰਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰਜਾਨਾ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਇੰਦਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਮਿਲੀਅਨ ਪੌਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦਰਬਾਰ ਇਹ ਰਕਮ ਨਾ ਭਰ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਨੇ 75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ।

ਉਸੇ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਭੈਰੋਵਾਲ ਦੀ ਸੰਧੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਬਾਲਗ਼ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[EoS][EoS][EoS]