ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ

ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1494 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੋਵਾਂ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਕੰਢੇ ਪੱਖੋਕੇ ਰੰਧਾਵੇ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਲੈ ਗਏ।

ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਇਕਾਂਤ ਵੱਲ ਸੀ। ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਟਿਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਿਆਗ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।[EoS]

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਲਹਿਣਾ ਜੀ, ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਚੁਣਿਆ। ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਸ਼ ਕੱਢ ਕੇ ਮੁੜ ਦਫ਼ਨਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨਗਰ ਵੱਸ ਗਿਆ।[EoS]

ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਚੇਲੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਰਠ ਵਿਖੇ ਸੀ।

ਉਦਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਿਰਲੇਪ ਜਾਂ ਵੈਰਾਗੀ। ਕੁਝ ਉਦਾਸੀ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਨੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।[EoS][EoS]

ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼, ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਦਾੜ੍ਹੇ ਬਾਰੇ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵਰਗੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਪੂੰਝਣ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਦ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ।

1626 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਨਗਰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਦਾ ਟੱਕ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਮੁਖੀ ਚੁਣਿਆ। ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੇ ਸੰਪਰਦਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।[EoS][EoS][EoS]